• Home
• » Blog » Het licht van Henk Helmantel

• Documentaire fotografie
• Portretfotografie
• Architectuur- en Interieurfotografie
• Reisfotografie
• Landschapsfotografie
• Straatfotografie
• Cameracollectie
• Series

Het licht van Henk Helmantel

Deze foto is enigszins toevallig ontstaan. Wat maar wil zeggen dat je het toeval af en toe ook even een handje  moet helpen, want je weet maar nooit.

Ik was in Westeremden om foto’s te maken voor een nieuwe serie in Dagblad van het Noorden over de gevolgen die mensen ondervinden van de aardbevingen in Noord-Groningen. Ik maakte een foto van het bestuur van dorpsbelangen en wandelde vervolgens door het dorp om wat straatbeelden te maken. Mooi dorp, prachtige wolkenluchten. Ik was helemaal in de flow.

Teruggekeerd bij de parkeerplaats waar mijn auto stond, trof ik opnieuw verslaggever Gerdt van Hofslot, bij het huis van Henk Helmantel, beroemd schilder van stillevens. We kletsten wat en Gerdt zei: ‘Even aanbellen, eens horen of Helmantel ook wat wil zeggen over de aardbevingsschade, ik ben hier nou toch’. Aangezien ik er ook nou toch was, zei ik: ‘Okee, ik loop even met je mee’.

Helmantel bleek thuis en nodigde ons uit in zijn atelier. Daar stond een groot doek van het interieur van de Sint Pieterskerk in Utrecht, grotendeels voltooid.

Helmantel wees ons twee stoelen tegenover het schilderij en nam zelf plaats op een eenvoudige houten stoel. De schilder toonde zich strijdbaar. Behalve met verf en kwast bleek hij ook goed met woorden uit de voeten te kunnen. ‘We tarten de aarde’, sprak hij, doelend op het gas dat we uit de bodem halen. Hij voorspelde een volksopstand als er nog eens een grote aardbeving zou plaatsvinden.

Ondertussen keek ik mijn ogen uit. Hier en daar stonden en hingen zijn prachtige schilderijen, gekenmerkt door een plastische lichtinval. Altijd komt het licht van opzij, zodat de vormen van de voorwerpen in de afbeelding zo goed mogelijk tot hun recht komen. In de vensterbanken lagen tal van voorwerpen, die hij gebruikte in zijn stillevens: oude gereedschappen, kleine potjes en schaaltjes, overrijpe appels.

Maar het mooiste zat pal voor me: Helmantel, met zijn rug naar het raam, die als hij zijn hoofd naar mij toedraaide belicht werd door hetzelfde plastische licht als hij voor zijn stillevens gebruikt. En dan zijn kop: een door het leven getekend gezicht, grijze baard en wilde lokken. Toen het gesprek zijn afronding naderde, voelde ik tot mijn eigen verbazing een golfje nervositeit opkomen. Ik wilde niets liever dan een foto van hem maken en zou echt heel teleurgesteld zijn als hij zou weigeren. Maar Helmantel heeft geen last van valse bescheidenheid en verlegen is hij ook niet, dus hij ging akkoord.

Helmantel zat evenwijdig aan het schilderij achter hem en hij hoefde aleen maar mijn richting uit te kijken om het licht precies goed op zijn gezicht te laten vallen. Hij wilde zijn stoel al een kwartslag in mijn richting draaien om voor de foto te poseren, maar ik zei: ‘U kunt precies zo blijven zitten als nu, dit is helemaal goed’. Ontspannen blikte hij in de lens en ik hoefde niet meer te doen dan scherpstellen en het kader bepalen. Het licht, mijn model en de achtergrond deden de rest.